МАНА: Сухія віны карысныя, "умеркаваныя" дозы бясшкодныя, "культурнае" вінапіцьце - ключ да вырашэньня алькагольнай праблемы. Пачатая ў былым СССР з канца 50-х і пачатку 60-х гадоў прапаганда "умеркаваных" доз разгарнулася энэргічна. У прамовах і артыкулах праймала, што спажываньне алькаголю ці ледзь не дзяржаўная ўсталёўка і яна не падлягае зьмене. Усё пытаньне складаецца ў барацьбе з празьмернасьцямі, са злоўжываньнем, гэта значыць з алькагалізмам.
ПРАЎДА: Кожнаму адукаванаму чалавеку зразумела, што змагацца з алькагалізмам, не змагаючыся з ужываньнем алькаголю, бессэнсоўная рэч. Улічваючы, што алькаголь гэта наркотык і пратаплязматычны яд, спажываньне яго непазьбежна прывядзе да алькагалізму.
Адзін з карыфэяў барацьбы за цьвярозасьць, сацыёляг з Арла І. А. Краснаносаў прыводзіць табліцу спажываньня алькаголю, складзеную на падставе дадзеных ЦСУ, апублікаваных у друку, з якой відаць, што калі за адзінку прыняць узровень спажываньня алькаголю ў 1950 г., то ў 1981 г. узровень спажываньня падвысіўся больш як у 10 разоў. Ён піша, што лічбы душавога спажываньня алькаголю, апублікаваныя ў 1940, 1964 і 1978 гадах, гэтак жа, як у Францыі, не ўлічваюць нелегальнага алькаголю. Ён складае, як лічаць французы, ад 50% да 100% да легальнага.
Што такое "нелегальны" алькаголь? Гэта крадзены сьпірт, крадзеныя напоі на віназаводах, самагонка, садоўніцкія віны, сурагаты, прамысловы сьпірт і, нарэшце, дзяржаўныя і калгасныя віны, прапушчаныя ў продаж "звыш пляну".
Арыентыровачны разьлік гэтых нелегальных фактараў алькагалізацыі насельніцтва па стану на 1980 год дае прыкладнае падваеньне афіцыйнага "душавога спажываньня", а менавіта - не меней 18,5 л. абсалютнага алькаголю на душу насельніцтва ў 1980 годзе. У дзевяностых гадах гэтая лічба стала значна большай.
Нягледзячы на такія трывожныя лічбы, у друку нават у 80-х гадах працягвалі весьці ўпартую барацьбу з тымі, хто абгрунтоўваў непазьбежнасьць цьвярозага ладу жыцьця. Зараз ужо вельмі шматлікім становіцца ясна: п'янства прыняло ў нас такія памеры, што калі ня спыніцца, наступствы яго стануць незваротнымі.
Шкода ад ужываньня сьпіртных напояў настолькі відавочная, што ўжо ніхто ў наш час ня можа абараняць ужываньне адчынена. Абарона ідзе шляхам розных дэмагагічных хітрыкаў. Асноўны напрамак, па якім ідзе бесьперапыннае насаджэньне п'янства і алькагалізму, гэта прапаганда так званага "умеркаванага" і "культурнага" вінапіцьця.
Н. Е. Увядзенскі пісаў: "Дзеяньне алькаголю ва ўсіх зьмяшчаючых яго напоях (гарэлцы, лікёрах, вінах, піве і г.д.) на арганізм увогуле падобна зь дзеяньнем наркатычных рэчываў і тыповых ядаў, як хляраформ, эфір, опій і г.п."
Як і апошнія, алькаголь у слабых дозах спачатку дзейнічае як бы ўзбуджальным чынам, а пазьней і ў мацнейшых дозах – паралізуючы, як на асобныя жывыя клеткі, так і на ўвесь арганізм. Паказаць колькасьць алькаголю, пры якім ён мог бы дзейнічаць толькі ў першым сэнсе, цалкам немагчыма...".
Гэта значыць, што немагчыма вызначыць умеркаваную дозу, якая б ня дзейнічала адразу ж паралізуючы. З тае прычыны, што нават навукоўцы ня могуць вызначыць умеркаваную дозу, то рэкамэндаваць "умераныя" проста не магчыма!
Карыфэй рускай псыхіятрыі У. М. Бехцераў пісаў: "З тых часоў, як даказана безумоўная шкода алькаголю з навукова-гігіенічнага пункта погляду, ня можа быць нават гаворкі аб навуковым ухваленьні "малых" або "умераных" доз алькаголю. Усім вядома , што пачатак заўсёды выяўляецца "малымі" дозамі, якія паступова пераходзяць у дозы вялікія і большыя па законе прыцягненьня да ўсіх наогул наркатычных ядаў, да якіх ставіцца першым чынам алькаголь".
Усе выбітныя людзі выдатна разумелі злавесную сутнасьць прапаганды "умераных" доз. Нельга пісаць пра п’янства, папярэдне не прачытаўшы твораў, пакінутых нам Л. Н. Талстым. Ён вельмі грунтоўна, па-філязофску выказаў пытаньне аб "умераным" вінапіцьці. У 1890 годзе ён пісаў: "Жудасныя для пэўных асоб, як апісваюць нам, наступствы ўжываньня опію і гашышу; жудасныя, знаёмыя нам наступствы ад спажываньня алькаголю на заўзятых п'яніцах; але без сумневу жудасьней наступствы для ўсяго грамадзтва ад, уяўнага бясшкодным, умеранага спажываньня гарэлкі, віна, піва і тытуню, якому аддаюцца большасьць людзей, а ў асаблівасьці адукаваныя клясы нашага сьвету. Гэтыя наступствы павінны быць жудасныя, калі прызнаць тое, што нельга не прызнаць, што кіруючая дзейнасьць грамадзтва - дзейнасьць палітычная, навуковая, літаратурная, мастацкая вырабляецца большай часткай людзьмі, зьмешчанымі ў ненармальным стане, людзьмі п'янымі.
Чалавек, які выпіў напярэдадні бутэльку віна, шклянку гарэлкі або дзьве кружкі піва, знаходзіцца ў звычайным стане пахмельля або прыгнёту, наступнага за ўзрушанасьцю, і таму ў разумова падушаным стане, які ўзмацняецца яшчэ паленьнем. Для таго, каб чалавек, які паліць і п’е, паступова прывёў мозг у нармалёвы стан, яму трэба прабыць прынамсі тыдзень або больш без ужываньня віна і паленьня. Гэтага ж амаль ніколі не бывае!".
Паспрабуем з навуковых пазыцый разгледзець гэтае пытаньне. Першым чынам ні адзін з заступнікаў "культурнага" вінапіцьця не сказаў, што гэта такое? Што разумець пад гэтым тэрмінам? Як зьвязаць гэтыя два ўзаемна выключаючых адзін аднаго паняцьця: алькаголь і культура?
Можа быць змагары "культурнага" вінапіцьця маюць на ўвазе, што пасьля прыняцьця нейкай дозы віна людзі становяцца культурней, разумней, цікавей, іх гутарка больш зьмястоўная, напаўняецца глыбокім сэнсам? Пасьля прыняцьця "малых" і "умераных" або ўжо пасьля прыняцьця вялікіх доз? Аб гэтым прапагандысты "культурнага" вінапіцьця замоўчваюць.
Школай І. Паўлава даказана, што пасьля першай, самой малой дозы алькаголю ў кары галоўнага мозгу паралізуюцца тыя аддзелы, дзе закладзеныя элемэнты выхаваньня, гэта значыць культуры. Таму цяжка вызначыцца, аб якой культуры вінапіцьця можна гаварыць, калі пасьля першай чаркі зьнікае ў мозгу менавіта тое, што набыта выхаваньнем, гэта значыць зьнікае сама культура паводзін чалавека, парушаюцца вышэйшыя функцыі мозгу, то бок асацыяцыі, якія замяняюцца найнізкімі формамі. Апошнія ўзьнікаюць у розуме цалкам недарэчы і ўпарта трымаюцца. У гэтым стаўленьні такія ўпартыя асацыяцыі нагадваюць сабою зьяву чыста паталягічную. Зьменай якасьці асацыяцый тлумачыцца пошласьць думак падвыпілага, сьхільнасьць да стэрэатыпных і трывіяльных выказваньняў і да пустой гульні словамі.
Наколькі энэргічна змагаюцца некаторыя сацыёлягі за "умеранае", "культурнае" п’янства, настолькі ж катэгарычна яны пярэчаць супраць поўнай забароны вытворчасьці і продажы алькагольных напояў.
